Bakü İçerişehirden Hazar Kıyısına Tarih Ateş Ve Modern Mimari
Hazar Denizi kıyısında kurulan Bakü taş sokakları Orta Çağ surları petrol dönemi konakları geniş sahil bulvarı ve çağdaş mimarisiyle farklı dönemlerin yan yana görülebildiği bir şehir. İçerişehir’in dar sokaklarından çıkıp birkaç dakika içinde Alev Kuleleri’nin yükseldiği modern şehir manzarasına ulaşmak Bakü’nün karakterini ilk bakışta ortaya koyuyor.
Azerbaycan’ın başkenti tarih boyunca Hazar kıyısındaki konumu ticaret yollarıyla bağlantısı ve enerji kaynakları sayesinde gelişti. Şehrin eski merkezinde kervansaraylar hamamlar camiler ve saray yapıları görülürken 19 ve 20 yüzyılın petrol zenginliği Bakü’nün merkezine Avrupa mimarisinden izler taşıyan yeni binalar kazandırdı. Günümüzde bu katmanlara modern müzeler kültür merkezleri ve gökdelenler de eklenmiş durumda.
Bakü çevresine doğru ilerlediğinizde şehir dokusunun yerini farklı bir coğrafya alıyor. Abşeron Yarımadası’ndaki doğal gaz çıkışları ateş kültürüyle bağlantılı alanları ortaya çıkarırken Gobustan’daki kaya resimleri bölgenin çok daha eski dönemlerine uzanan insan izlerini gösteriyor.
Bakü Turları bu nedenle yalnızca başkentin merkezinde yapılan bir şehir ziyaretinden ibaret değil. İçerişehir’den Hazar kıyısına Ateşgah’tan Gobustan’a uzanan çevrede Azerbaycan’ın tarihi kültürü doğası ve modern yüzü aynı yolculuk içerisinde görülebiliyor.
İçerişehir Kız Kulesi ve Bakünün Tarihi Dokusu
Bakü’nün geçmişini tanımak için başlangıç noktası İçerişehir. Surlarla çevrili eski kent dar sokakları taş yapıları avluları küçük dükkânları ve tarihi eserleriyle modern Bakü’nün merkezinde ayrı bir kent dokusu oluşturuyor.
UNESCO Dünya Mirası kapsamında bulunan İçerişehir’de Kız Kulesi ve Şirvanşahlar Sarayı öne çıkıyor. Eski kentin sokaklarında bunların yanında camiler hamamlar kervansaraylar ve geleneksel konutlar da bulunuyor.
Bakü’nün simgelerinden Kız Kulesi Hazar kıyısına yakın konumuyla eski şehrin siluetinde kolayca fark ediliyor. Yapının inşa tarihi ve ilk kullanım amacı konusunda farklı görüşler bulunduğundan kule yalnızca mimarisiyle değil çevresindeki tarihsel tartışmalarla da ilgi çekiyor.
İçerişehir’in üst kesimlerinde bulunan Şirvanşahlar Sarayı ise 15 yüzyıl Şirvanşah döneminin mimarisini taşıyor. Saray kompleksi ana sarayın yanı sıra divanhane türbe cami hamam ve farklı bölümlerden oluşuyor.
Eski kentin taş sokaklarında ilerlerken büyük anıtsal yapıların arasına küçük avlular sanat atölyeleri restoranlar ve konutlar karışıyor. İçerişehir’in halen yaşayan bir mahalle olması bölgeyi yalnızca tarihi eserlerin sıralandığı bir alan olmaktan çıkarıyor.
Surların dışına çıkıldığında Bakü’nün başka bir dönemi başlıyor. Şehrin 19 yüzyıl sonu ve 20 yüzyıl başındaki petrol büyümesi sırasında inşa edilen konaklar ve kamu yapıları merkezdeki bazı caddelerin mimarisini şekillendirdi. Nizami Caddesi ve çevresinde Doğu mimarisiyle Avrupa etkilerinin aynı şehir dokusunda buluştuğu cepheler görülebiliyor.
Bu bölgeden Hazar yönüne doğru yüründüğünde Bakü Bulvarı şehrin günlük yaşamının önemli parçalarından biri olarak karşınıza çıkıyor. Deniz kıyısındaki uzun yürüyüş alanı parklar müzeler ve modern yapılarla İçerişehir’in taş sokaklarından oldukça farklı bir görünüm taşıyor.
Alev Kuleleri Haydar Aliyev Merkezi ve Modern Bakü
Bakü’nün günümüzde dünya çapında tanınan siluetini modern mimari belirliyor. Şehrin yüksek kesiminde yan yana yükselen üç yapıdan oluşan Alev Kuleleri bu dönüşümün en görünür örneklerinden.
Alev biçimindeki cam cepheli kuleler gündüz Bakü’nün farklı noktalarından görülebiliyor. Akşam saatlerinde LED aydınlatmaların devreye girmesiyle yapıların görünümü değişiyor. Azerbaycan’ın resmi turizm portalı kulelerin cephelerinde yaklaşık 10 bin LED kullanıldığını belirtiyor.
Kulelerin yakınındaki Dağüstü Park Hazar Denizi Bakü Körfezi İçerişehir ve modern şehir merkezini aynı açıdan görebileceğiniz seyir noktalarından. Buradan bakıldığında eski şehir surları sahil şeridi ve yeni yapılar arasındaki mimari değişim daha açık biçimde görülüyor.
Bakü’nün çağdaş mimarisinde başka bir çizgiyi Haydar Aliyev Merkezi temsil ediyor. Zaha Hadid Architects tarafından tasarlanan yapının kıvrımlı beyaz yüzeyi klasik bina cephelerinden farklı bir görünüm oluşturuyor. Geniş meydanıyla birlikte değerlendirildiğinde yapı Bakü’nün modern mimari kimliğinin parçalarından biri haline gelmiş durumda.
Hazar kıyısında yürümeye devam edildiğinde Azerbaycan Halı Müzesi dikkat çekiyor. Rulo halıyı andıran bina ülkenin dokuma geleneğini çağdaş bir müze yapısı içerisinde sergiliyor.
Şehrin merkezindeki modern yaşam yalnızca büyük yapılardan oluşmuyor. Nizami Caddesi çevresindeki kafeler restoranlar mağazalar ve akşam hareketliliği Bakü’nün gündelik şehir ritmini gösteriyor.
Azerbaycan mutfağı da Bakü Turları sırasında şehir kültürünün önemli bir parçası. Azerbaycan pilavı dolma düşbere kutab piti ve kebap çeşitleri restoranlarda sık karşılaşılan yemekler arasında. Çay ise ince belli armudu bardaklarda servis ediliyor ve çoğu zaman reçel veya tatlılarla birlikte sofraya geliyor.
Bakü’de modern yapıların eski şehirden kopuk bir bölgede toplanmaması şehrin görünümünü belirleyen ayrıntılardan. İçerişehir surlarının üzerinden Alev Kuleleri görülebilirken Hazar kıyısından bakıldığında tarihi merkez ile yeni Bakü aynı panoramada yer alabiliyor.
Gobustan Ateşgah Yanardağ ve Abşeron
Bakü merkezinden ayrıldığınızda Azerbaycan’ın tarihi çok daha eski dönemlere doğru uzanıyor. Şehrin güneybatısındaki Gobustan kayalık arazisi ve tarih öncesi kaya resimleriyle bu değişimin görüldüğü yerlerden.
Gobustan Kaya Sanatı Kültürel Peyzajı UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alıyor. Bölgede insan figürleri hayvanlar av sahneleri tekneler ve günlük yaşama ilişkin betimlemeler içeren binlerce kaya resmi bulunuyor. Azerbaycan’ın resmi turizm kaynağı alanda 6 binden fazla petroglif bulunduğunu belirtiyor.
Gobustan çevresinin başka bir özelliği çamur volkanları. Kurak ve kayalık arazi içerisinde küçük kraterlerden çıkan çamur ve gaz bölgeye alışılmış şehir manzaralarından tamamen farklı bir görünüm kazandırıyor.
Bakü’nün diğer tarafındaki Abşeron Yarımadası ise doğal gaz çıkışları ve ateş kültürüyle bağlantılı noktalarıyla biliniyor.
Bunlardan biri Ateşgah Ateş Tapınağı. Günümüzde görülen kompleks ağırlıklı olarak 17 ve 18 yüzyıllarda şekillendi. Yapı bölgenin tarih boyunca doğal gaz çıkışları ve ateşe ilişkin dini geleneklerle kurduğu bağlantıyı yansıtıyor.
Abşeron’daki Yanardağ ise yer altından yüzeye çıkan doğal gazın yamaç üzerinde yanmasıyla oluşan görüntüsüyle tanınıyor. Özellikle hava karardıktan sonra alevler çevredeki karanlık arazi üzerinde daha belirgin hale geliyor.
Bu doğal ateşler Azerbaycan’ın tarih boyunca ateşle ilişkilendirilmesinin coğrafi arka planını anlamaya yardımcı oluyor. Aynı tema günümüzde Bakü’nün Alev Kuleleri gibi modern mimari simgelerinde farklı bir biçimde yeniden karşımıza çıkıyor.
Bakü’ye dönüldüğünde şehir merkezindeki pazarlar ve restoranlar Azerbaycan’ın günlük yaşamına başka bir açıdan bakmayı sağlıyor. Nar safran kuru meyveler baharatlar yerel peynirler ve farklı hamur işleri mutfak kültüründe sık kullanılan ürünler arasında.
İçerişehir’in taş sokakları Şirvanşahlar Sarayı ve Kız Kulesi Bakü’nün tarihsel merkezini oluştururken Hazar kıyısındaki bulvar Alev Kuleleri ve Haydar Aliyev Merkezi günümüz şehrini temsil ediyor. Gobustan Ateşgah ve Yanardağ ise başkentin çevresindeki coğrafyanın tarih ve kültür üzerindeki etkisini tamamlıyor.
Bakü Turları boyunca birkaç gün içerisinde Orta Çağ surlarından çağdaş mimariye tarih öncesi kaya resimlerinden doğal ateşlere ve Hazar kıyısındaki şehir yaşamına geçilebiliyor. Bakü’nün şehir kimliği de tam olarak bu dönemlerin ve coğrafyanın üst üste gelmesiyle şekilleniyor. Unutmayın, #tatilbiterkaresikalır!
Yorumlar